Bezpieczni przed ekranem

  • Bezpieczni przed ekranem. 

    Elektroniczne media, zmieniają nasze dotychczasowe życie społeczne i rodzinne. Nie ma możliwości zatrzymania nadchodzących zmian. Dzieci i młodzież chętnie korzystają  z powszechnej informatyzacji, jest to również znak postępu i kultury związanej z wirtualnym światem. Niejednokrotnie jesteśmy świadkami sytuacji, w której dzieci lepiej posługują się sprzętem elektronicznym niż dorośli. Zachodzące zmiany można podzielić na dwie grupy: pozytywne i negatywne. Każdy internauta, ten zaawansowany w swoich umiejętnościach, jak również ten początkujący, z pewnością bez wahania wymieniłby korzyści korzystania z Internetu. Jednak przy opisie zagrożeń wynikających z eksploracji sieci pojawia się pewna trudność. W tej sytuacji niewątpliwie Internet jest wyzwaniem dla rodziców i wychowawców. Należy zadać sobie pytanie, czy najmłodsze dzieci powinny korzystać z komputera? Często można zaobserwować sytuację, w której dziecko ,,zabawiane’’ jest telefonem, tylko dlatego, że jedzie autobusem, lub rodzice podczas spaceru w parku chcą odpocząć na ławce. Korzystanie z komputera w niektórych rodzinach to również świetna nagroda dla dziecka. Ponadto oglądanie telewizji jest bardzo wygodną i łatwą formą spędzania czasu wolnego, nie wymagającą aktywności ze strony rodzica. Zapracowani dorośli, którzy muszą dzielić czas między praca, a rodziną często wybierają najprostsze rozwiązanie, które zapewni im tzw. „święty spokój”. Nie bez powodu mówi się, że telewizja jest tzw. „zjadaczem czasu”.

    Poniżej zostaną przytoczone zalecania WHO w sprawie właściwej ilości czasu spędzanej przed ekranem telewizora i komputera dla dzieci poniżej 5. roku życia:

    1. Dzieci poniżej 1. roku życia powinny: być aktywne fizycznie kilka razy dziennie na różne sposoby, szczególnie poprzez interaktywną zabawę na podłodze; im jej więcej, tym lepiej. Spędzanie czasu przed ekranem jest niezalecane.
    2. Dzieci w wieku 1-2 lata powinny: spędzać 3 godziny na różnego rodzaju czynnościach fizycznych o dowolnej intensywności, w tym na aktywności fizycznej o średniej do wysokiej intensywności, rozłożonej w ciągu dnia. Im więcej, tym lepiej. W przypadku dzieci mających rok nie zaleca się oglądania telewizji lub oglądania filmów, grania w gry komputerowe. W przypadku dzieci w wieku 2 lat, czas spędzony na siedząco przed ekranem nie powinien przekraczać 15 minut.
    3. Dzieci w wieku 3-4 lat powinny: spędzać co najmniej 3 godziny na różnego rodzaju czynnościach fizycznych o dowolnej intensywności, z czego co najmniej 60 minut powinno się poświęcać na umiarkowany lub intensywny wysiłek fizyczny, rozłożony w ciągu dnia. Czas przed ekranem nie powinien być dłuższy niż 1 godzina[1].

    Problematykę zagrożeń wynikających z niekontrolowanego korzystania z telewizji czy komputera w odniesieniu do podstawowych sfer funkcjonowania dziecka można opisać w następujący sposób:

    1. Zagrożenia fizyczne: męczenie wzroku, kręgosłupa, bóle głowy, nadgarstka, przemęczenie, zaburzenia snu (wybudzanie się, koszmary senne), drgawki;
    2. Zagrożenia psychiczne: polegające na uzależnieniu od ekranu urządzenia (płacz, wymuszanie, zmiany nastroju);
    3. Zagrożenia emocjonalne: fobie, lęki, moczenie nocne, narastająca agresja, labilność;
    4. Zagrożenia komunikacji: syndrom biernego słuchacza, upośledzenie prawidłowej mowy u dzieci. W bajkach bohaterowie porozumiewają się swoistą niby- mową, którą naśladują najmłodsi, redukcja uczestnictwa w życiu rodzinnym i przedszkolnym, tudzież szkolnym;
    5. Zagrożenia intelektualne: brak dystansu do propagowanych treści, obniżony krytycyzm i twórcze myślenie u dziecka, zaburzenie koncentracji, wydłużony czas reakcji na bodziec, trudności w skupieniu uwagi, zniekształcenie wyobraźni[2].

    Aby uniknąć codziennego spierania się odnośnie ilości czasu, który dziecko spędza przy komputerze tudzież przed ekranem telewizora, czy miejsc, jakie odwiedza w sieci, łatwiej jest ustalić domowe zasady korzystania z Internetu. Zasady takie powinny uwzględniać wiek i osobowość dziecka. Ważne, aby zasady te ustalać wraz z dzieckiem i innymi domownikami, aby były swojego rodzaju konsensusem pomiędzy potrzebami i oczekiwaniami dziecka oraz oczekiwaniami i zasadami ważnymi z punktu widzenia rodziców. Dziecko powinno być świadome korzyści jak i zagrożeń korzystania z komputera i telewizji. Korzyści poznawcze i wychowawcze, jakie czerpią dzieci z mediów zależą od częstotliwości kontaktu dziecka z poszczególnymi programami, sposobu odbioru, uwarunkowania społeczno-kulturowego rodziny, atmosfery wychowawczej. Ustalenie zasad w większym gronie rodzinnym zwiększa prawdopodobieństwo ich respektowania. Wyznaczając granice używania Internetu warto zadać pytanie, do czego w ogóle mają służyć media w domu oraz na ile rodzic będzie umiał kontrolować sposób korzystania z sieci. Ważne, by pamiętać, że korzystanie z komputera nie powinno stanowić dla dziecka, pisząc kolokwialnie ,,czasoumilacza’’. Dziecko nie powinno wchodzić w wirtualny świat, tylko dla tego, że dorośli nie mają dla niego czasu, lub kiedy tablet czy telefon rodzica będzie stanowił formę nagrody.

    ZASADY:

    USTAL Z DZIECKIEM ZASADY KORZYSTANIA Z INTERNETU

    Skoro rodzice zgadzają się na to, by dziecko miało dostęp do Internetu, muszą koniecznie ustalić z nim zasady, które zapewnią mu bezpieczeństwo. To ważne, by chronić je przed kontaktem z nieodpowiednimi treściami. Zasady muszą być dostosowane do wieku dziecka. Nigdy nie wolno poprzestać na jednorazowej rozmowie. Do tematu zasad użytkowania Internetu i bezpieczeństwa w nim należy wracać, jeśli tylko pojawi się ku temu okazja w codziennej rozmowie. Ważne, żeby dziecko miało świadomość, że rodzice dbają o jego bezpieczeństwo. Warto zadbać o to, by dziecko korzystające z Internetu przestrzegało następujących zasad:

    1. Najmłodsze dzieci (powyżej 4 roku życia lub starsze), powinny korzystać jedynie z pozytywnych i bezpiecznych treści (strony, aplikacje, gry) wskazanych przez rodziców. Po wprowadzeniu takiej zasady warto porozmawiać z dzieckiem na temat nieodpowiednich treści online – w sposób adekwatny do jego wieku należy je poinformować, że w sieci można trafić na materiały prezentujące przemoc i wulgaryzmy. Trzeba zaznaczyć, że nie są to treści przeznaczone dla dzieci i zachęcić je tym samym do poinformowania rodzica w razie kontaktu z nimi.
    2. Czas korzystania z sieci powinien być ograniczony. Dzieciom w wieku przedszkolnym należy towarzyszyć podczas korzystania z sieci. Najmłodsze dzieci nie powinny samodzielnie korzystać z wyszukiwarek, portali społecznościowych i innych serwisów dających nieograniczony dostęp do treści (zdjęć, filmów, tekstów). Stopniowe wprowadzanie takich możliwości powinno odbywać się pod kontrolą rodziców i z uwzględnieniem ograniczeń wiekowych narzucanych przez serwisy.

    UDOSTĘPNIAJ DZIECKU JEDYNIE POZYTYWNE I BEZPIECZNE TREŚCI

    1. W poszukiwaniu pozytywnych treści warto skorzystać z popularnych wyszukiwarek (np. Google) – wpisanie odpowiedniego hasła np. „aplikacje dla dzieci”, „strony dla dzieci” lub nazwy konkretnej gry czy aplikacji pozwoli zapoznać się z informacjami od dystrybutorów oraz opiniami innych internautów. Dla rodziców chcących świadomie kupować gry dla dzieci pomocny jest system klasyfikacji gier PEGI. W jego ramach na pudełkach gier zamieszczane są etykiety wskazujące na minimalny dopuszczalny wiek, po osiągnięciu którego można korzystać z gry, jak również ostrzegające przed pojawiającymi się w niej niebezpiecznymi treściami.
    2. Szukając aplikacji dziecięcych, warto skorzystać też z katalogu BeStApp prowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Jest on dostępny jako aplikacja (dla systemu Android) oraz na stronie – www.fdds.pl/bestapp. Fundacja prowadzi także katalog dziecięcych stron internetowych BeSt dostępny pod adresem fdds.pl/best[3]

    ZAINSTALUJ PROGRAM DO KONTROLI RODZICIELSKIEJ

    1. W celu poprawy bezpieczeństwa dzieci korzystających z Internetu warto zainstalować na urządzeniach, z których korzystają, oprogramowanie do kontroli rodzicielskiej. Programy tego typu dają możliwość filtrowania treści, kontrolowania czasu i aktywności dziecka online.

    Oglądanie telewizji czy też korzystanie z zasobów komputera nie popsuło dziecka na stałe. Znaczna część tego błędu wynika z bezsilności wobec płaczu i lamentu dziecka. Wiele osób ulega. Nie zastanawiajmy się, kto jest winien, ale jak to naprawić. Drogi rodzicu poczytaj dziecku książkę, to wzbogaci zasób słów Twojej pociechy, wzmocni jego koncentrację, a Ciebie zrelaksuje. Wyjdź ze swoją pociechą na zewnątrz pograć w piłkę, pospacerować w parku, poobserwować zmieniającą się aurę, na co sam wracając z pracy nie zawsze zwracasz uwagę. Porozmawiaj ze swoim przedszkolakiem, tak po prostu o ważnych lub mniej ważnych sprawach. Nie obwiniaj się, że ze względu na sprawy zawodowe nie masz czasu dla swojego dziecka, ale postaraj się, by ten, który pozostaje wieczorem spędziliście razem. W korzystaniu z mediów należy zachować umiar, nie jest możliwe zatrzymanie postępu techniki, który jest ważny, ale można zwiększyć wachlarz codziennych aktywności, które mogą sprawiać przyjemność całej rodzinie.

     

     

    mgr Aneta Zając-Holewa

     


     

    Bibliografia

    Izdebska J., Dziecko w świecie mediów elektronicznych : teoria, badania, edukacja medialna ,Biblioteka Cyfrowa UŚ, Białystok 2007.

    Kozak S., Patologie wśród dzieci i młodzieży, Leczenie i profilaktyka, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2007.

    Ogonowska A., Uzależnienia medialne: O patalogicznym wykorzystaniu mediów i ich wpływie na nasze zdrowie oraz życie naszych dzieci, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2014.

    https://businessinsider.com.pl/rozwoj-osobisty/zdrowie/czas-przed-ekranami-a-zdrowie-dzieci-zalecenia-who/0xp7enn z dnia 15.11.2019r

    http://www.dzieckowsieci.pl/ z dnia 18.11.2019r.

     

    [1] https://businessinsider.com.pl/rozwoj-osobisty/zdrowie/czas-przed-ekranami-a-zdrowie-dzieci-zalecenia-who/0xp7enn z dnia 15.11.2019r.

    [2] Kozak S., Patologie wśród dzieci i młodzieży, Leczenie i profilaktyka, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2007, s. 50.

     

    [3] http://www.dzieckowsieci.pl/ z dnia 18.11.2019r.

    0.10.2020 r

Search